اشاره
كشور سنگاپور که در منطقة جنوب شرق آسیا قرار دارد، در سالهای اخیر شاهد رشد چشمگیری در زمینه فناوریهای اطلاعات و ارتباطات، نانو و بیوتكنولوژی و نیز سایر حیطه های صنعتی بوده و این پیشرفت‌ها را در سایه سیاست‌های آموزشی اقتصاد محور خود كسب كرده است. آموزش علوم تجربی و ریاضیات به عنوان زیربنای رشد علوم و فناوری در این كشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و در این رابطه وزارت آموزش و پرورش سنگاپور، با فراهم كردن نظام آموزشی آزاد و انعطاف پذیر، دانش‌آموزان را با نیازهای جامعه آشنا ساخته و به گونه‌ای آنها را آموزش می‌دهند كه بتوانند در آینده در رفع مشكلات جامعه سهیم باشند. در سایه این سیاست‌ها، دانش‌آموزان سنگاپوری مؤفق شده اند تا در آزمونهای بین المللی از جمله تیمز (TIMSS)1 و پرلز(PIRLS)2، نتایج بسیار درخشانی كسب نمایند. نظام آموزشی سنگاپور تشابه زیادی با نظام آموزشی ایران داشته و سیاستهای آموزشی آن متمركز بر رشد منابع انسانی است و سعی می‌شود تا علاوه بر آشنا ساختن دانش آموزان با نیازهای كشور، مهارتهای لازم برای انجام فعالیتهای علمی- فناورانه در سطح جامعه را به آنها آموزش دهند.

سنگاپور در منطقة جنوب شرق آسیا در تنگة مالاکا بین اقیانوس هند و آرام واقع شده است. این کشور کوچک‌ترین کشور مستقل آسیاست و از یک جزیره اصلی و 60 جزیره کوچک تشکیل شده است و شهر سنگاپور پایتخت کشور و حكومت آن جمهوری است. مساحت سنگاپور با جزایر کوچکترش مجموعاً 620 کیلومتر مربع است. طبق آخرین سرشماری که در سال 2003 انجام شده میزان کل جمعیت در سنگاپور000/120/4 نفر است که تعداد 209/263/3 نفر ساکن دائمی این کشور و بقیه غیردائمی هستند. زبان‌های رسمی در سنگاپور، مالزیایی، چینی، تامیلی و انگلیسی می‌باشند. مالزیایی زبان محلی این جزیره و انگلیسی، زبان اداری و حکومتی سنگاپور است.
اهمیّت استراتژیک این کشور کوچک به دلیل قرار گرفتن آن در دهانه تنگة مالاکا است. موقعیت جغرافیایی این کشور طوری است که در مرکز راههای دریایی و هوایی اقیانوسهای آرام و هند قرار دارد. سنگاپور هدایت صادرات و واردات منطقه شرق آسیا را به عهده دارد و دارای اقتصادی خدمات‌گرا است. تولید ناخالص ملی (GNP)3 این کشور در سال 2005 برابر 120 میلیارد دلار آمریکا بوده و سهم آموزش و پرورش از این تولید 8/3 درصد می‌باشد. اگر چه رشد اقتصادی سنگاپور تداومی آهسته داشته است، به جز کاهشی که ما بین سالهای 1997 تا 1998 داشته، در بقیه سالها رشدی صعودی را نشان داده است. این تداوم رشد صعودی حاکی از یک اقتصاد سالم و قوی و نه کاملاً دولتی همراه با خدمات اجتماعی و مدنی چشمگیر می‌باشد که اثری عمیق بر رفاه مردم و اقتصاد کشور داشته است. سنگاپوری‌ها از درآمد سرانه بالایی برخوردارند، به طوری که در رده‌های بالای طبقه‌بندی جهانی قرار می‌گیرند(32.900 دلار در سال میانگین درآمد هر نفر).
در یک ارزیابی کلی می‌توان گفت که سنگاپور از نظر اقتصادی دارای وضعیت مناسبی است و از این نظر در میان کشورهای در حال توسعه از موقعیتی شاخص برخوردار است. رشد اقتصادی این کشور و به تبع آن نیاز این کشور به افزایش بهره‌وری و رقابت‌پذیری، زمینه مناسبی برای استفاده از فناوریهای نوین و پیشرفته در این کشور ایجاد کرده است.


سیاست‌های آموزشی سنگاپور


سیاست‌های آموزشی سنگاپور، متمركز بر رشد منابع انسانی است و سعی می‌شود تا دانش‌آموزان را با نیازهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی كشور آشنا ساخته و با آموزش مهارتهای ویژه، نیروهای كاری لازم جهت رفع این نیازها را تعلیم دهند. نظام آموزش و پرورش سنگاپور بیشتر بر آموزش اخلاق وتربیت بدنی، پرورش افكار خلاق، منتقد و مستقل استوار است. سیاست‌های آموزشی سنگاپور ایجاب می‌كند كه هر دانش‌آموزی زبان انگلیسی و زبان مادری خویش را یاد بگیرد. این عمل موجب می‌شود كه دانش‌آموزان تبحر كافی را در زبان انگلیسی كه زبان تجارت، علم و فناوری است داشته باشند. نظام آموزشی سنگاپور به اندازه‌ای دارای كارایی و بهره‌وری بالا است كه دانش‌آموزان پس از فارغ‌التحصیل شدن می‌توانند بلافاصله جذب بازار كار شده و یا به طور آگاهانه ادامه تحصیل داده و مهارت‌های تخصصی بالاتر را كسب نمایند.
اهداف آموزشی سنگاپور در مدارس


یك از مهمترین اهداف آموزشی سنگاپور، فراهم ساختن آموزش جامع برای هر یك از شهروندان است. دراین رابطه وزارت آموزش وپرورش سعی دارد با فراهم كردن نظام آموزشی آزاد و انعطاف‌پذیر، دانش‌آموزان را با نیازهای جامعه آشنا كند و به گونه‌ای آنها را آموزش دهد كه در آینده بتوانند در رفع مشكلات جامعه خود سهیم باشند. بنابراین در این راستا و به منظور ارج نهادن به دانش‌آموزان خلاق، مدارس مستقل و آزاد تأسیس شده است. همچنین وزارت آموزش و پرورش برنامه‌های خاصی برای دانش‌آموزان با استعداد در نظر گرفته است كه شامل برنامه‌های آموزشی ویژه تیزهوشان مثل: ارائه دروس اختیاری هنر، موسیقی، زبان، تمرین پژوهش، انجام فعالیتهای علمی و استفاده از آزمایشگاه‌های مركزی بوده و دانش‌آموزانی كه بهترین نمرات را در رشته‌های علوم انسانی، ریاضی و علوم تجربی كسب نمایند و یا در حیطه های علمی، فناوری و هنر دارای نوآوری و خلاقیت باشند، مورد تقدیر قرار می‌گیرند.


ساختار نظام آموزشی سنگاپور


در نظام آموزشی سنگاپور، در مقطع ابتدایی، یعنی از سال اول تا ششم، دانش‌آموزان چهار سال را به عنوان مرحله پایه‌ای می‌گذرانند. همه دانش‌آموزان در دوره پایه موظف هستند برنامه‌های مشترك زبان انگلیسی، زبان مادری، علوم تجربی و ریاضیات را داشته باشند.
همچنین برخی دیگر از موضوعات درسی مثل موزیك، هنر سفالگری، آموزش بهداشت، مطالعات اجتماعی و آموزش علوم فیزیكی (شامل فیزیك و شیمی) به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود. علاوه برموارد فوق تدریس علم اخلاق نیز به دانش‌آموزان كمك می‌كند تا ارزش‌های اخلاقی و هویت ملی‌شان را بهتر درك كنند. در پایان سال ششم، ازدانش‌آموزان امتحان نهایی تحت عنوان امتحان فارغ‌التحصیلی از مدرسه ابتدایی گرفته می‌شود و با توجه به نمره‌ای كه كسب می‌كنند و استعدادی كه در درس خاصی دارند می‌توانند دروس مقطع متوسطه مورد نظر را انتخاب كنند.
مقطع متوسطه حدود چهار الی پنج سال است و زمان آن به استعداد دانش‌آموز بستگی دارد. دروس خاصی برای تمام دانش‌آموزان ارائه می‌شود تا دانش‌آموزان را برای امتحان ورودی دانشگاه كه در پایان چهار سال انجام می‌گیرد آماده كند. كسانی كه این امتحان را به خوبی بگذارنند، وارد مقطع سال پنجم می‌شوند. برنامه آموزشی برای دوره‌های ویژه و معمولی شامل انگلیسی و ادبیات انگلیسی، زبان مادری، ریاضیات، علوم، تاریخ، جغرافی، هنر و صنعت، طراحی و فناوری، اقتصاد، خانه‌داری، آموزش اخلاق، آموزش تربیت بدنی و موزیك است
.
با اتمام امتحانات پایانی مقطع متوسطه، دانش‌آموزان می‌‌توانند به مدت دو سال در آموزشكده‌های مقدماتی ادامه تحصیل دهند و یا به دوره سه ساله پیش‌دانشگاهی در مؤسسات متمركز وارد شوند.


فلسفه و اهداف آموزش علوم در سنگاپور


در هر كشوری، لازمه پیشرفت سریع در علوم و فناوری، وجود شهروندانی است كه با علوم پایه آَشنایی داشته و دارای سواد علمی- فناورانه باشند و بتوانند با درك واقعیت‌های علمی، در زندگی روزانه خود كه مملو از پدیده‌های علمی و فناوری است، تصمیمات منطقی و آگاهانه اتخاذ نمایند.
هدف از آموزش علوم در سنگاپور، تربیت افرادی است كه با علوم و فناوری آشنا باشند. در رویكردهای نوین آموزش علوم، افزایش دانش علمی و درك پدیده‌های مرتبط با علوم در اولویت قرار دارند؛ اما چون گسترش دانش علمی دانش‌آموزان با توجه به حیطه‌های شناختی و سن آنها، در تمامی حیطه‌های علمی دارای محدودیت است، لذا توانایی اخذ اطلاعات، ایجاد و یا پردازش آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برای برخورداری همه دانش‌آموزان از رویكردهای آموزشی همسان، برنامه درسی و سیلابس‌هایی تدوین شده است كه بر رشد مهارت‌های تفكر، مهارت‌های فرایندی، نگرش و نیز مهارت‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله تأكید دارد.
در یك جامعه متمدن و پیشرفته، برای درك این واقعیت كه علوم و فناوری به زندگی انسانها شكل می‌دهد، ضروری است تا در آموزش علوم نگرش‌های مثبت افراد نسبت به خویشتن و جامعه مطرح شود تا آنها بتوانند با زندگی ماشینی كنار آمده و خود را با شرایط دنیای مجازی وفق دهند. از این رو در برنامه های درسی آموزش علوم در سنگاپور تلاش می‌شود تا از یك طرف دانش‌آموزان را با زمینه‌های علمی آشنا ساخته و شرایط مطالعه و یادگیری بیشتر آنان را در آینده و در سطوح بالاتر یادگیری فراهم نمایند و از طرف دیگر با آگاهی دادن و آموزش روش‌های تفكر، آنها را برای زندگی در یك جامعه علمی- فناورانه آماده نمایند.


كتاب‌های درسی و كار در مدارس سنگاپور


تمامی كتاب‌های درسی، كار و ارزشیابی مدارس سنگاپور، برای هر سطح و پایه‌ای، بر پایه سیلابس‌های تنظیم شده از طرف وزارت آموزش و پرورش تدوین شده‌اند. علی‌رغم وجود كتاب‌های متنوع درسی برای هر سطح، مدارس سنگاپور مجبور هستند تا از كتاب‌های یكسانی در سراسر كشور استفاده نمایند.
علاوه بر كتاب‌های درسی و كار، در نظام آموزشی سنگاپور استفاده از كتاب‌های ارزشیابی از اهمیت و ویژگی خاصی برخوردار است. كتاب‌های ارزشیابی سبب می‌شوند تا دانش‌آموزان در كنار كتاب‌های كار مدرسه تمرینات اضافی نیز داشته باشند. این كتاب‌ها تمامی موضوعات درسی و نیز فعالیت‌های كتاب‌های كار را پوشش می‌دهند. اغلب هر دانش‌آموز سنگاپوری برای هر موضوع درسی دارای یك كتاب ارزشیابی مجزا می‌باشد و برای خانواده‌های سنگاپوری چیزی غیرعادی نیست كه برای پیشرفت تحصیلی فرزندشان دهها كتاب ارزشیابی تهیه نمایند.
كتاب‌های ارزشیابی به طور گسترده‌ای به عنوان بخشی از برنامه درسی مدارس سنگاپور مورد استفاده قرار می‌گیرند و اوقات فراغت دانش‌آموزان را در زمان‌های خارج از مدرسه پر می‌كنند. كتاب‌های ارزشیابی ریاضی و علوم، دانش‌آموزان را ترغیب می‌كنند تا تمرین‌های بیشتری حل كرده و با مسائل و تمرین‌های سخت‌تر و چالش‌برانگیزتر از مفاهیم موجود در كتاب‌های درسی برخورد نمایند. در این كتابها، سئوالهای تشریحی و چندگزینه‌ای مفهومی، سئوالهای مربوط به یادگیری مهارت‌های تفكر، استدلال و خلاقیت، سنجش سطوح بالاتر تفكر(عملیات صوری) و نیز تمرین‌هایی جهت فعالیت‌های دست‌ورزی طرح می‌گردد
.


راز موفقیت سنگاپور در آموزش و پرورش


عوامل مختلفی درموفقیت دانش‌آموزان سنگاپوری و نظام آموزش و پرورش سنگاپور نقش دارند. اولین و مهم‌ترین عامل كارایی، احساس مسئولیت و فعالیت هدف‌دار و برنامه‌ریزی شده وزارت آموزش و پرورش سنگاپور است. مسئولین نظام آموزشی با كمك متخصصان تعلیم و تربیت، چارچوب‌های نظام آموزشی و نیز سیلابس‌های برنامه درسی را به بهترین نحو ممكن و بر پایه مطالعات تطبیقی تهیه و تدوین نموده‌اند. درسایه فعالیت‌های آنان كتاب‌های درسی، كار و ارزشیابی سنگاپور بر پایه سیلابس‌های مورد نظر تدوین گشته و روی هم رفته می توان گفت كه پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش از معلمان، دانش‌آموزان، كادر آموزشی و نیز تولید محتوا برای آنان، به نحو احسن انجام می گیرد.
سیلابس‌ها وچارچوب‌های برنامه درسی سنگاپور كاملاً پویا بوده و با توجه به وضعیت اقتصادی و بازار كار، قابلیت‌ اصلاح‌پذیری دارند. فرهنگ اجتماعی كشور سنگاپور نیز در رشد تحصیلی دانش‌آموزان نقش به سزایی دارد؛ زیرا كه خانواده‌ها به تحصیل فرزندشان و یادگیری علوم و فناوری اهمیت زیادی قائل هستند و حاضرند برای افزایش رشد تحصیلی آنان سرمایه‌گذاری نمایند. وجود جو رقابتی در جامعه آموزشی سنگاپور و گسترش این روحیه و فرهنگ به رقابت‌های بین‌المللی سبب شده است تا خانواده‌ها نسبت به برگزاری مسابقات علمی و موفقیت فرزندان خود اهمیت بیشتری قائل شوند. برگزاری مسابقات علمی در سطح مدارس، منطقه‌، كشور و بین‌الملل اهمیت زیادی در نظام آموزشی و نیز در بین خانواده‌ها داشته و روی این اصل بسیاری از خانواده‌ها و مدارس، برنامه‌ریزی خاصی برای این مسابقات دارند.
درمدارس سنگاپور هر ساله دانش‌آموزان از طریق انجام تكالیف، پروژه‌ها، آزمون‌های محتوایی و عملكردی و نیز فعالیت‌های عملی و آزمایشگاهی توسط معلم خود مورد ارزشیابی قرار می‌گیرند. این امر به نوعی در ایجاد جو رقابتی در مدارس، نقش مهمی ایفا می‌كند. بر پایه این ارزشیابی‌ها دانش‌آموزان به پایه های بالاتر تحصیلی ارتقاء یافته و جایگاه علمی و شخصیتی خود را در مدرسه تثبیت می‌نمایند. در آزمون‌های سالانه، علاوه بر دانش آموزان؛ مدارس و عملكرد كادر اداری- آموزشی آنها نیز مورد ارزشیابی قرار گرفته و از لحاظ سطح علمی، رشد تحصیلی وكسب عناوین افتخارآمیز رتبه‌بندی می‌شوند. این امر سبب تشویق دانش‌آموزان و معلمان از طرف كادر اداری مدرسه و اجرای منظم‌تر و دقیق‌تر اهداف آموزشی می‌شود.

كاربرد اثربخش فناوری اطلاعات و ارتباطات در سنگاپور


سنگاپور جزو معدود كشورهایی است كه موفق شده است تا در زمینه تلفیق فناوری اطلاعات و ارتباطات با رویكردهای تربیت معلم و آموزش دانش‌آموزان قدم های اساسی بردارد. مسئولین آموزش و پرورش سنگاپور برای راه اندازی رایانه‌های پر سرعت در مدارس، تربیت معلمانی كه بتوانند از این فناوری در امر آموزش استفاده كنند، و برای تشویق دانش‌آموزان به پژوهش با استفاده از شبكه، به ساخت وب سایت و طراحی پروژه‌های شبكه‌ای طرح‌های جامع ملی روی آورده اند. بر اساس آخرین داده‌های رایانه بانك جهانی، در سال 2001 به ازای هر نفر، 5 دستگاه رایانه در كشور سنگاپور وجود داشته است. این رقم حتی از كشورهایی چون ژاپن و ایالات متحده نیز بالاتر است. بسیاری از دانش‌آموزان مدارس راهنمایی و متوسطه از امكانات اینترنت بی‌سیم و رایانه‌های قابل حمل كیفی4 برای دریافت درس از وب سایت مدرسه‌ و نیز ارسال پیام به دوستان و تبادل اطلاعات استفاده می‌كنند.

نتیجه گیری:

نظام آموزشی سنگاپور شباهت زیادی به نظام آموزشی كشورمان دارد. در دهة 90 میلادی نظام آموزشی سنگاپور یك دگردیسی را تجربه كرده و مسئولان آموزش و پرورش آن در صدد بر آمدند تا اصلاحات زیادی در بخش‌های گوناگون به خصوص آموزش عمومی و تربیت معلم انجام دهند. برای تسریع روند اصلاحات، از فناوری اطلاعات و ارتباطات به نحو شایسته‌ای استفاده نمودند و اثرات مثبت این فناوری را در همة شئون زندگی مشاهده كردند. نظام آموزشی آزاد و انعطاف پذیر سنگاپور دنبال كننده سیاست‌های آموزشی اقتصاد محور بوده و متمركز بر رشد منابع انسانی است و برای دستیابی به سطح مطلوبی از تولید علم و رشد اقتصادی- صنعتی، آموزش علوم و فناوری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.

منبع: صفری، پریوا، (1385). راز موفقیت آموزش و پرورش سنگاپور، مجله رشد تكنولوژی آموزشی، شماره (2) 178.

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 1 دی 1390    | توسط: تعلیم و تربیت    |    | نظرات()