مطابق آئین نامه اجرایی مدارس مصوب شورای عالی محترم آموزش و پرورش کشور  برنامه های درسی مقطع راهنمایی برای کلیه دانش آموزان سطح کشور به صورت یکسان  ( نام درس – ساعت اختصاص داده شده برای تدریس- میزان ساعات و دروس کتبی-  شفاهی –عملی) معرفی شده است. مطابق با همین آئین نامه فعالیت های داخل یا  خارج کلاس به عنوان فعالیت مستمر دانش آموز در طول سال تحصیلی تعریف شده که  شامل گزارش ، تحقیق، اجرای نمایش ، داستان، ....... می باشد لذا بر مدیر  و معلمین لازم است برای هدایت دانش آموزان و افزایش توانمندی این عزیزان در  کنار آموزش رسمی به رشد فکری و رشد اجتماعی دانش آموز توجه نموده و به همین  منظور فرصتی را ایجاد نمایند که علاوه بر برانگیختن تفکر نونهالان جامعه  زمینه های رشد و پرورش استعدادهای آنها را هم فراهم کنند.

  

در راستای اهداف کلی وزارت

      در راستای اهداف کلی وزارت سیاست مدرسه محوری و با توجه به متنوع بودن شرایط  منطقه ای و محلی شورایعالی محترم اختیارات و مسئولیت هایی را به شورای مدرسه که از ارکان مدرسه محسوب می شود ، واگذار نموده است. به همین منظور مدیر  مدرسه می تواند با توجه به امکانات، منابع و محدودیت ها، برای همسو کردن و هم جهت کردن فعالیت های مختلفی که در مدرسه صورت می گیرد از مشارکت و همفکری  مربیان ، دانش آموزان و اولیاء دانش آموزان بهره ببرد. بدون شک مسئولیت پذیری و مشارکت همه عوامل دخیل در امر آموزش و پرورش در تصمیم گیری ها و برنامه  ریزی ها در جهت رسیدن به اهداف از پیش تنظیم شده و اجرای فعالیت ها اثربخش  خواهد بود.

       فعالیت فوق برنامه و مکمل چیست؟

      فرآیند یاددهی و یادگیری ، فرآیند دو جانبه ای است که در آن یاددهی با ابتکار  و خلاقیت معلم و یادگیری بر اساس مفاهیم و اهداف درس است به نحوی که هر دو  طرف فر آیند ، معلم و متعلّم در این فعالیت مشارکت داشته باشند.    به فعالیت هایی که بر اساس نوآوری و ابتکار معلمین در کنار تدریس و بر اساس   آموزش مفاهیم و اهداف درس به کار گرفته شوند و در داخل یا خارج کلاس انجام   شود ، فعالیت مکمل گفته می شود.

      چنانچه این فعالیت ها با توجه به شرایط خاص منطقه ای یا اقلیمی باشد و یا در  راستای آموزش استعدادهای خاص فراگیران باشد ، فعالیت فوق برنامه گفته می شود. همزمان با آغاز سال تحصیلی اعضای شورای مدرسه با توجه به علائق و نیاز های دانش آموزان اهداف یک ساله ای را تنظیم می نمایند که بعد از تعیین هدف شیوه  ای متناسب با رفع نیاز های عنوان شده دنبال می شود . به همین منظور برخی  فعالیت ها و برنامه ها پیش بینی می شود تا در مدت یک سال با نظارت کلیه ی عوامل اجرا شود.

      اهمیت فعالیت فوق برنامه و مکمل

      در مدارس هدف انتقال دانش نیست زیرا دستگاهها بهتر دانش را منتقل می كنند. بلكه هدف مدارس یاد دادن است یعنی ایجاد شرایط برای یادگیری . مدارس به ویژه  مقاطع ابتدایی و راهنمایی محل كشف و بروز استعدادهای افراد و تمرین و تثبیت   آنهاست.  مدیران و معلمان به طور موثر در برنامه یادگیری و رضایت دانش آموزان و فعالیت های بهبود و ارتقای مستمر كیفیت نقش دارند. كیفیت چیزی نیست كه بتوان به  مدرسه تزریق كرد، تحقق كیفیت نیازمند مشاركت صادقانه همه كاركنان و معلمان و  عوامل مدرسه است.

      کار معلم و مربیان هنرمند این است که با فعالیت های زنده و پویا و با  ایجاد   لحظه های نشاط آور مفاهیم را به فراگیران عرضه کنند، نه آنکه به عنوان یک  وظیفه مکانیکی ، بدون تحریک اشتیاق دانش آموز و بدون نوآوری و خلاقیت ، تنها ذهن دانش آموز نباید صرفاً مکانی برای انباشتن اطلاعات و محتویات کتاب باشد ،  بلکه باید به رشد همه جانبه دانش به صورت یک جانبه و مستقیم مطالب را ارائه  کنند. چون آموز بیش از هر چیز بها داده شود . فراگرفتن علوم با نشستن بر روی  نیمكت مدرسه و گوش دادن به سخنان معلم میسر نیست شاید آموزش صرف صورت گیرد   اما در آموزش واقعی باید دانش آموز از كلاس بیرون بیاید و وارد زندگی و  اجتماع شود. فراهم نمودن این فرصت برای دانش آموز باعث می شود تا ذهن فراگیر را بر  انگیزاند و او را به سوال و کنجکاوی کشانده، محرّک فکر، جهت دستیابی به نو   آوری و خلاقیت شود. همچنین در مدرسه طوری برنامه ریزی شود كه معلم ودانش آموز اندیشه خلاق خودرا  به كار ببندند و مهارت هایی مانند تفكر حل مسئله وتصمیم گیری را كسب كنند.  دانش آموز را باید آموزش داد تا مهارت و دانش را بیاموزد نه آنكه چیزی را به  او القاء كرد.هدف ، پرورش استعدادهاست.

      مراحل طراحی فعالیت فوق برنامه

      اهداف وزارت آموزش و پرورش بسیار كلی است مدارس باید بر حسب دوره تحصیلی و  بانگاه به اهداف كلی، اهداف اختصاصی و تفصیلی و قابل دستیابی خود را تدوین  كنند. به همین دلیل لازم است در ابتدای سال تحصیلی هدف گذاری   یكساله برای مدرسه صورت گیردو اهداف در حیطه های آموزشی،فرهنگی تربیتی وسپس  خدماتی ورفاهی به ترتیب اولویت بندی ومشخص گردد. بعدازتعیین اهداف باید درصدد   باشیم دربرنامه زمانی معین شده باشیوه های مؤثربه نتیجه مطلوب ودلخواه برسیم.در تنظیم فعالیت فوق برنامه این آموزشگاه مراحل ذیل انجام می گیرد.

      1-نیاز سنجی:

      محور فعالیت با توجه به سن ، جنس و موقعیت دانش آموزان و با توجه به علایق و  نیازهای فراگیران خواهد بود.

      2- انتخاب نوع فعالیت:

      با توجه به نیازهای اعلام شده و با توجه به امکانات و منابع ، هر کدام از   اعضای شورای مدرسه می توانند پیشنهاداتی را ارائه نمایند و از بین برنامه ها   و فعالیت های پیشنهادی بهترین برنامه ها انتخاب شود. مشارکت معلمین در تدوین   فعالیت های فوق برنامه این احساس را برای معلم ایجاد می کند که به تعمیق   یادگیری فراگیر کمک خواهد کرد لازم به ذکر است موافقت اولیاء و مشارکت آنها  هم نقش مهمی در تسهیل این امر خواهد داشت.

      3- تعیین اهداف:

      در انتخاب بهترین پیشنهاد و بهترین برنامه باید توجه داشت این نوع برنامه تا  چه اندازه حیطه های سه گانه یادگیری را در بر می گیرد. (حوزه شناختی ، حوزه  مهارتی و حوزه نگرشی ). هر چه تفکر خلاق دانش آموز را بیشتر برانگیزد  و انگیزه را  بیشتر تقویت کند ، فعالیت مناسب تری خواهد بود.

      1-  تعریف فعالیت های متناسب با فوق برنامه انتخاب شده  بعد از انتخاب بهترین فوق برنامه و اهداف یادگیری لازم است فعالیت هایی که در   این راستا قابلیت اجرایی دارند معرفی شوند.

      2-  اجرای فعالیت:

      با مشارکت کلیه ی عوامل دخیل در امر آموزش فعالیت های فوق برنامه انتخاب شده  با توجه به نوع فعالیت و زمانی که برای اجرای آن لازم است، چیدمان برنامه  صورت می گیرد.

      3-ارزیابی :

      پس از اجرای فعالیت فوق برنامه لازم است میزان اثربخشی و تحقق اهدافی که بر   این برنامه مترتب بوده را ارزیابی کرد که آیا دانش آموز به این سطح از   یادگیری، مهارت یا نگرش دست یافته است یا خیر. در صورت حصول نتیجه مطلوب در  پایان ارزیابی می توان این فعالیت را در بوته تجارب موفق مدیریتی قرار داد.  نمونه هایی از تجارب در زمینه فعالیت های فوق برنامه

            عنوان فعالیت بازدید علمی از کارخانه های کاشی

            حیطه یادگیری شناختی مهارتی نگرشی

            ***

            اهداف

           1-    دانش آموز بتواند مواد اولیه به کار رفته در این صنعت را

            بشناسد.

            2-     دانش آموز بتواند دستگاههای مختلف در کارخانه را بشناسد و

            درباره آن توضیح دهد.

            3-     دانش آموز بتواند نکات ایمنی و آلوده کننده های محیط زیست را در

            این کارخانه نام ببرد.

            4-     دانش آموز به رشته های مرتبط با صنعت علاقمند می شود.

            5-     فراگیر شیوه های طراحی نقوش کاشی و شیوه های درجه بندی کاشی را

            یاد می گیرد.

            6-     کیفیت تولیدات مشابه سایر کارخانجات  را مورد تجزیه و تحلیل

            قرار دهد.

            7-     با افراد متخصص آشنا می شود و ضمن گفتگو با آنها تعامل علم و

            عمل را در می یابد.

            8-     دانش آموز می تواند ارتباط صنایع مختلف را دریابد.

                  فعالیت فوق برنامه مناسب

                  1-     به صورت فردی یا گروهی بتواند

                  گزارشی از مراحل کامل تولید را تهیه کند.

                  2-    بتواند مشکلات این شغل را در کلاس شرح دهد.

                  3-    شناسایی زمینه فعالیت افرادی از اقوام و آشنایان که در

                  مراکزی مشابه این کارخانه کار می کنند.

                  4-    دانش آموز بتواند نکات ایمنی که لازم است در این مراکز

                  رعایت شود را جمع آوری کند و به کلاس ارائه دهد.

                  5-    دانش آموز می تواند از میزان تولید و بهره وری در صنعت

                  آشنا شود و آن را در آینده نزدیک به کار ببرد.

                  عنوان فعالیت بازدید از مرکز هواشناسی

                  حیطه یادگیری شناختی مهارتی نگرشی

                  ***

                 اهداف

                  1- دانش آموز بتواند با مراحل تهیه برنامه رادیویی

                  آشنا شود.

                  2-دانش آموز با مراحل دوبله برنامه ها و فیلم ها آشنا می شود.

                  3-فراگیر مراحل تهیه و تنظیم و پخش خبر را می آموزد.

                  4-دانش آموز به دوبله فیلم و کارتن ها علاقمند می شود.

                  5-دانش آموز از نزدیک با عوامل تهیه کننده برنامه ها آشنا می شود

                  6-فراگیر با شیو های طراحی دکور و اتاق های استودیو ضبط برنامه

                  آشنا می شود.

                  7-دانش آموز به تهیه یا شرکت در برنامه های تلویزیونی علاقمند می

                  شود

                  8-نوجوان دوستدار برقراری ارتباط با برنامه های رادیویی و

                  تلویزیونی می شود.

                  9-دانش آموز علاقمند به طراحی دکور ، فیلمبرداری، فیلم سازی و

                  تهیه کنندگی برنامه می شود.

                  10- دانش آموز بتواند برخی دستگاههای موجود در مرکز را نام

                  ببرد.

                  11-  دانش آموز به گزارشگری و گزارش نویسی علاقمند می شود.

                  12-  دانش آموز می تواند محیط های باز و خارج از استودیو که به

                  شکل دستگاههای سیار برنامه را تهیه و بر روی آنتن می فرستد را به

                  دقت ببیند.

                  13-  دانش آموز علاقمند می شود در رشته های نویسندگی و فیلم

                  نامه نویسی فعالیت کند.

                 

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 30 آذر 1390    | توسط: تعلیم و تربیت    |    | نظرات()